Eerste ‘wandelgidsen’ met voetwandelingen Een voorlopig laatste blog over de ’eerste wandelgidsen’. Met ‘voetwandelingen’, een wonderlijk woord dat ik in een van de onderhavige teksten tegenkwam en een heerlijk pleonasme dat niet verloren mag gaan. Deze keer schrijven we over de bekende dominee Heldring in samenwerking met Graadt Jonckers en Haasloop Werner, over mr. Engelen, G.C. Haakman en dominee C.E. van Koetsveld. Je doet onderzoek en je rolt van het een in het ander: het bekende sneeuwbaleffect. Daarom hier nog een korte bespreking van enkele boeken die binnen dit thema passen. Ik realiseer me maar al te goed dat dit geen uitputtend onderzoek is, dus er zullen best nog meer relevante oude, antiquarische ‘wandelgidsen’ opduiken of te vinden zijn. Soms is het moeilijk te bepalen of het wel een 'wandelgids' is. Misschien eerder een reisgids of een hybride wandelreisgids? Genres afbakenen en definiëren is lastig en misschien ook helemaal niet nodig. We doen een poging om duidelijker

Afgelopen herfst kwam het er ineens van: ik kocht een hoed. Om mee te wandelen. Niet omdat het een noodzaak was, maar omdat ik tijdens onze wandelvakantie in Wales plotseling voor een koetshuis met een kleurrijke collectie vilten hoeden stond. Het klassieke model met brede rand en elegante leren band. Ik zag mij er meteen mee lopen. Wandelen zou er voortaan een dimensie bij krijgen. Vol overtuiging telde ik er 50 pond voor neer en nog geen minuut later liep ik als een ander mens de deur uit. Inmiddels een halfjaar verder weet ik niet beter. Natuurlijk kende ik de voordelen van het dragen van een hoed. Hij beschermt je tegen de zon, al moet je wel zorgen dat het hoofddeksel ook een bepaalde mate van luchtigheid of ventilatie kent, waardoor je niet zo snel gaat transpireren. Ook wist ik dat je met een vilten hoed niet een middag in de regen moet lopen. Daarom kocht ik er, eenmaal weer thuis, ook een waxen exemplaar bij. En nu het voorjaar volop is begonnen, besloot ik ook maar meteen vo

Het Oude Jachtpark Trage Tocht Kleve Landschaftspark maakt een reis door de geschiedenis van het 17e eeuwse parklandschap van Prins Maurits van Nassau-Siegen. Op deze route verkennen we het oudste deel van het grootse, bijna megalomane landschapsontwerp, ook wel aangeduid als ‘Alter Tiergarten’, misschien in het Nederlands het best te vertalen als ‘Het Oude Jachtpark’. Op een volgende Trage Tocht, ‘Kleve Amfitheater’ komen de andere, nog grootsere, delen van het landschapspark aan bod. We volgen de wandelroute in omgekeerde richting om direct een beter beeld te krijgen van het landschapspark. Na de ‘gezellige’ winkelstraten in de benedenstad klimmen we omhoog naar de bovenstad en de massieve, gele Zwanenburcht, tegenwoordig in gebruik als kantongerecht. Het barokke kasteel bovenop de berg domineert het landschap tot ver in de wijde omgeving. De naam Kleve is afgeleid van klif of klip, een heuvel die als stuwwal is ontstaan in een van de ijstijden. Prinz Moritz of Prins Maurits Hier, op

Het Lustoord tusschen Amstel en Grebbe En elders in het Sticht van Utrecht. J.B. Christemeijer, Schoonhoven, 1837 Link naar het boek Jan Bastiaan Christemeijer (1794-1872) vocht als soldaat mee in de slag bij Waterloo. Na diverse banen werd hij provinciaal ambtenaar in Utrecht. In zijn tweede boekje, Het lustoord tusschen Amstel en Grebbe (1837), wandelde Jan Bastijaan Christemeijer opnieuw door de provincie Utrecht. Het was een vervolg op de wandeling die hij een jaar eerder had gepubliceerd in het boekje ‘Landelijk schoon in het Sticht van Utrecht’. ‘Het lustoord’ is een van de vroegste reisgidsen uit de eerste helft van de negentiende eeuw, waar het vervoer per schuit of diligence wordt afgewisseld met uitstapjes, met wandelingen. “Wij wandelen, gemakkelijk in een half uur, van Loenersloot naar Vreeland, door eene laan , waarin hier en daar, onder beschaduwend loover, eene bank is geplaatst, van welke plekjes men tevens een aardig landgezigt heeft. Behagelijk ligt aan den ingang van

'Niet de kortsten maar den fraaisten weg' (Jacobus Dirk Hendricus Beckering, bedenker van de eerste gemarkeerde wandelroute van Nederland – 1871-1947) 29 november 2025 – De Traagste Tocht Amsterdam Science Park-Amsterdam CS Ik sta even stil om een foto te maken van een langsvarend binnenvaartschip op het IJ in Amsterdam. Voor me lopen mijn vriendin Marianne, Rutger en Jacqueline Burgers en Rob en Erna Wolfs. Op de laatste etappe van De Traagste Tocht wandelen we vandaag samen via het Schellingwouderpark, de oude Waterlandse Zeedijk en het Vliegenbos in Nieuwendammerham naar het eindpunt, Centraal Station Amsterdam. Het is de laatste etappe van De Traagste Tocht, een aaneenschakeling van routes over trajecten van Trage Tochten. Als 'kerstcadeautje' bedacht ik deze langeafstandswandeling tussen de woonplaatsen van de routemakers van Trage Tochten, Rob en Rutger, van Dieren naar Amsterdam. Ik versnel mijn pas, nader mijn medelopers en denk aan een vraag die Marianne mij op een eerdere wan

Wandelingen in een gedeelte van Gelderland, of geschiedkundige en plaatsbeschrijvende beschouwing van de omstreken der stad Arnhem. Isaac Anne Nijhoff, Arnhem, 1820 (in 1828 vierde verbeterde en vermeerderde druk en een vijfde verbeterde druk in 1836). Link naar het boek. Isaac Anne Nijhoff was uitgever, boekhandelaar, historicus en wandelaar. “Als boekhandelaar en uitgever had hij weldra een gevestigden naam; hij was een der eerste wetenschappelijke uitgevers in Nederland, in wiens fonds zoo goed als uitsluitend belangrijke werken werden opgenomen. Naast zijn boekhandel verkreeg hij al spoedig andere werkzaamheden; reeds den 6. Aug. 1816 werd hij aangesteld tot opzichter van het oud-archief van Gelderland; later werd hem de titel van provinciaal archivaris geschonken. Als archivaris heeft hij zeer veel gearbeid; talrijk zijn de door hem bewerkte inventarissen. Van evenveel beteekenis is zijn werk als historicus.” Uit: Nieuw Nederlands biografisch woordenboek, deel 2. (1) Uitgever Nijh