Soms heb je voorkennis nodig om een landschap goed te kunnen lezen. Zoals met de Koepel van Viruly in de Onzalige Bossen van de Veluwezoom bij De Steeg. De naam is op oudere topografische kaarten nog wel te vinden, maar in het bos loop je er zo aan voorbij. Een onbeduidend smal paadje leidt naar een plek die vanaf het hoofdpad niet opvalt als iets bijzonders. De voormalige koepel ligt verstopt tussen de bomen op een kleine heuvel die je via houten treden beklimt. Die heuvel lijkt opgeworpen om de koepel nog niet iets verder omhoog te tillen, zodat het uitzicht optimaal was op een hoogte van ca. 80 meter boven NAP. Dat kun je je nu haast niet meer voorstellen, want je staat midden in een groot bos. Maar in 1860 toen de houten koepel, waarvan nu alleen nog maar de fundamenten te zien zijn, gebouwd werd zag het er hier heel anders uit. Geen of nauwelijks geen bomen met een panorama tot ver in de wijde omgeving tot aan het Montferland aan toe. Ook de bekende wandelende dominee Jacobus Craa

Ik verkeer in de luxe positie dat ik vanuit mijn huis gemakkelijk een rondje Carolinahoeve kan maken, misschien wel een van de meest bijzondere uitspanningen op de Veluwezoom die alleen te voet of met de fiets bereikbaar is. Waar vind je dat nog in Nederland? De hoeve heeft een roerige geschiedenis. De Carolinahoeve werd in 1765 in opdracht van prinses Anna van Hannover, weduwe van stadhouder Willem IV, gebouwd aan een van de Koningswegen, verbindingswegen tussen de koninklijke jachtsloten en kastelen. In dit geval de weg van Hof te Dieren naar het jachthuis de Ginkel in Ede. Op de hoeve konden de paarden en ruiters uitrusten en de jachtbuit worden achtergelaten. Langzamerhand ontwikkelde het zich hierdoor ook als logement. Anna noemde de hoeve naar haar dochter Carolina van Oranje, vorstin van Nassau Weilburg, geboren in 1743. Omstreeks 1900 was de boerderij verpacht aan drie broers en een zuster Pruis. De broers werkten op het land en in de bossen. Vrouw Pruis, zoals ze in De Steeg w

Of Duivelssteen? En hiermee beginnen de verschillende interpretaties van dit bijzondere fenomeen in de Middachter bossen bij De Steeg. Ik was vanwege de hitte al vroeg op pad in het bos, op expeditie naar de vermaledijde steen. Dan woon je hier al bijna een halve eeuw op de Veluwezoom en heb je die steen nog nooit gezien. Mijn onderzoek naar een mogelijk nieuwe Carmiggelt-wandelroute bracht me via twee Kronkels over de steen uit het boekje 'Terug op Steeg' naar deze plek, die ik tot nu toe altijd links heb laten liggen. En ik weet nu wat ik gemist heb. Die steen zelf is misschien niet eens zo heel bijzonder, maar wél fascinerend zijn de verschillende versies van de legende of sage over deze duivel(s)steen. Het zijn er minstens vijf. Carolinaberg. Het verhaal gaat dat de steen hier terecht is gekomen door werk van de duivel. Die stond op een dag op de Carolinaberg en zag dat ze in Doesburg een kerktoren aan het bouwen waren. Dat stond de duivel niet aan. Stoom kwam uit z’n oren en hij s

Wandelen is omlopen Beste lezer, staat u mij toe om te beginnen met een citaat van mijn grote wandelvoorganger - in de dubbele betekenis van het woord - , Jacobus Craandijk en met wat persoonlijke wetenswaardigheden. “Als voetgangers kiezen wij de meest gebaande paden niet en den naasten weg hebben wij niet noodig”, schreef de wandelende dominee in 1882. En dat is nu, anno 2026, natuurlijk nog steeds zo. Wandelen is misschien wel per definitie omlopen. Als wandelaar geniet je van het onderweg zijn, van de natuur en het landschap, van de rust en de traagheid. De ‘Wandelingen door Nederland met pen en potlood’, tussen 1875 en 1884 in zeven delen gepubliceerd door Jacobus Craandijk, behoren inmiddels tot ons cultureel erfgoed, zo niet tot de canon van de Nederlandse wandelwereld. De wandelende dominee schreef en publiceerde deze boeken in de tweede helft van de 19e eeuw in een breed uitwaaierende, lyrische stijl, zoals voor die tijd gebruikelijk. Hij deelt zijn enthousiasme over de schoo

Het is al even stil op deze pagina op mijn website WolfsWandelplan. Dat komt omdat ik sinds begin april enkele maanden lang werk aan een nieuw boekproject samen met Wim Huijser. Het boek heeft als voorlopige titel ‘Wandelgangen. Een briefwisseling’ en zal naar verwachting begin 2027 gepubliceerd worden bij Uitgeverij Noordboek. Zie ook de website van Wim met de volgende introductietekst. https://wimhuijser.nl/verwacht-wandelgangen-een-briefwisseling-samen-met-rob-wolfs-noordboek-2027/ ‘Twee doorgewinterde wandelaars: niet zozeer van de hippe trails, maar eerder van de oude wegen. Meer van het laagland dan van het hooggebergte. De een routemaker pur sang, de ander wandelschrijver. Rob Wolfs (1951) struint na een lange loopbaan in wandelland als wandelprofessional en geestelijk vader van de Trage Tochten heel Nederland af naar bij voorkeur onverharde paden. Hij produceerde een dertigtal wandelgidsen en ontwikkelde talloze wandelroutes voor organisaties en overheden. Voor Wim Huijser (196

Tussen de vele teksten die onder de handen van Rob Wolfs, professioneel routemaker in Nederland, met als specialisme Gelderland, Overijssel en Drenthe, zijn ontstaan moet een vreemde eend in de bijt, zijnde een tekst van de hand van iemand anders, er op z’n minst door inhoud en opbouw enigszins uitspringen, wil hij/ zij worden gelezen. Laat ik beginnen met te zeggen dat er achter de gele of rode jas, afhankelijk van het seizoen, meer schuilgaat dan de vrouw van…. Die vrouw van… ontstond toen de man van… ophield te bestaan door het omdraaien van de rollen en de rolverdeling. De pensionering (ofwel de Ruhestand in het Duits) was de schuldige. De man van… werd de vrouw met… gele of rode jas. Zij figureerde op foto’s en in boekjes en aan de zijde van... Maar leverde die rol van fotomodel nog meer op dan enige bekendheid? En wat betekende die rol voor de hoofdrolspeler in dit spel? Wat had en heeft hij eraan? Dat is een vraag die niet zo makkelijk te beantwoorden is. Voor hen beiden levert