'Niet de kortsten maar den fraaisten weg' (Jacobus Dirk Hendricus Beckering, bedenker van de eerste gemarkeerde wandelroute van Nederland – 1871-1947)

29 november 2025 – De Traagste Tocht Amsterdam Science Park-Amsterdam CS
Ik sta even stil om een foto te maken van een langsvarend binnenvaartschip op het IJ in Amsterdam. Voor me lopen mijn vriendin Marianne, Rutger en Jacqueline Burgers en Rob en Erna Wolfs. Op de laatste etappe van De Traagste Tocht wandelen we vandaag samen via het Schellingwouderpark, de oude Waterlandse Zeedijk en het Vliegenbos in Nieuwendammerham naar het eindpunt, Centraal Station Amsterdam. Het is de laatste etappe van De Traagste Tocht, een aaneenschakeling van routes over trajecten van Trage Tochten. Als 'kerstcadeautje' bedacht ik deze langeafstandswandeling tussen de woonplaatsen van de routemakers van Trage Tochten, Rob en Rutger, van Dieren naar Amsterdam. Ik versnel mijn pas, nader mijn medelopers en denk aan een vraag die Marianne mij op een eerdere wandeling stelde: 'Hoe maakt een routemaker eigenlijk een mooie wandelroute. En wat is een goede routemaker?' Ik stond toen met mijn mond vol tanden en moest het antwoord schuldig blijven.

27 november 2019 – Trage Tocht Posbank
Op uitnodiging van routemaker Rob Wolfs wandel ik met hem over de Posbank: Trage Tocht Posbank. Een Trage Tocht! Ik had er eerlijk gezegd nog nooit van gehoord. 'Onverhard, afwisselend en door natuur, boerenland en stad', zegt de website. Mijn wandelreis door Nederland die in 1981 begon, bestond toen namelijk uit wandelen over LAW's en Streekpaden. Het was mijn manier om Nederland wandelend te ontdekken. Eigenlijk wist ik niet beter. Tot die dag op de Posbank op de Veluwezoom. Op onze wandeling zien we een wildgraaf, boswallen, beklimmen we de Kraaijenberg en Tafelberg. Na een slinger door het oude bosgebied Het Asselt met veel omgevallen bomen komen we bij Koepel de Kaap. Nog een laatste keer genieten we van de uitgestrekte heidevelden op de Veluwezoom. Het werd een dag waarop mijn wandelen veranderde: van lijnwandeling naar rondwandeling, van de kortste weg naar de mooiste weg en van asfalt naar onverharde paadjes.

23 mei 2020 – Trage Tocht Bedaf
Op mijn uitnodiging wandel ik met Rob over de wijstgronden bij de Bedafse Bergen in Uden. Het is mijn achtertuin, ik ken het landschappelijk schoon hier en bedacht een conceptroute voor een mogelijke nieuwe Trage Tocht voor de wandelgids Wandelen in de Meierij. Inmiddels had ik met veel genoegen aardig wat routes van Rob gelopen en dacht, routes maken, dan kan ik ook wel. Met trots loop ik met Rob langs de Peelrandbreuk en over de knuppelbrug waar roodgekleurd grondwater als kwelwater uit de bodem omhoog borrelt. Even verder maakt natuur plaats voor een pad over een weiland. Rob fronst zijn voorhoofd en kijkt bedenkelijk: 'Zullen we de route toch maar even verleggen?' Ik weet genoeg. We wandelen langs een dassenburcht en de oevers van de Leijgraaf, over lange zandwegen richting Nistelrode en door het mulle zand van de Bedafse Bergen. Het corrigeren van mijn conceptroute herhaalt zich nog een paar keer. Zo makkelijk is het ontwerpen van een mooie wandelroute dus ook weer niet! We nemen afscheid en ik keer enigszins teleurgesteld met het nodige huiswerk naar huis.

2 augustus 2024 - Trage Tocht Zondereigen (B)
Op een wandeling langs het Merkske bij het plaatsje Zondereigen net over de grens bij Baarle-Nassau wandel ik met Marianne over de nieuwe Trage Tocht Zondereigen. Het beekdal langs de grensbeek is betoverend mooi met natte graslanden, kleine bospartijen, natte broekbossen en vlonderpaden die je over natte gedeeltes leiden. We maken samen de routebeschrijving van de wandeling die ik eerder met Rob voorbereidde en waarvan we samen de definitieve versie maakten. Ik denk weer na over de vraag die Marianne mij eerder stelde: Hoe maakt een routemaker eigenlijk een mooie wandelroute? Nu, ruim zes jaar na onze eerste wandeling en vele gezamenlijke wandelingen verder, heb ik Rob beter leren kennen. En zonder de amateurpsycholoog te willen zijn, denk ik dat ik enige karaktertrekken aan Rob kan koppelen. En misschien zijn die wel de sleutel tot dat wat een goede routemaker is. Ik lees mijn blog van onze eerste wandeling op de Posbank nog eens terug: 'Er waren opvallende gelijkenissen en raakvlakken tussen ons: huisman, wandelaar, beetje opstandig, kritisch, beetje eigenwijs, met veel verwondering, graag buiten zijn en interesse voor landschappen en natuur.' Eureka, aha.

20 februari 2026 - Uden
Rob is de wandelaar pur sang. Hij wordt onrustig als hij te lang binnen moet blijven en heeft altijd die drang om naar buiten te gaan. Misschien is dit wel de belangrijkste basiseigenschap van een goede routemaker. Altijd willen wandelen, ontdekken en op avontuur gaan. Rob is eigenwijs. Deze eigenschap die ik overigens wel waardeer, suggereert vaak de betweter te zijn en geen raad van anderen over te willen nemen. Maar ik zie het liever als durven te gaan staan voor wie je bent en waar je in gelooft. Het geloof van Rob in de kracht van onverhard wandelen met veel variatie en door de natuur. Het zijn die criteria die zijn handelsmerk zijn geworden. Rob is kritisch. Hij is niet snel tevreden over een route en zoekt naar de mooiste en beste wandeloplossing. Die hoge eisen hebben vaak ook tot het afkeuren van wandelroutes geleid, maar tegelijkertijd óók tot wonderschone wandelroutes. Rob verwondert zich. Hoe kun je een wandelroute ontwerpen zonder je te verwonderen over dat wat je tegenkomt? Een mooie beukenlaan, een licht glooiend landschap, een voorbijvliegende vogel, een vlinder op een bloem of een kromgegroeide eikenboom. Het zijn voorwaarden om een landschap te ontdekken en hier een mooie wandelroute op af te stemmen. Rob is geïnteresseerd. De interesse in landschappen, maar ook in de mensen waarmee hij wandelt. Dat kenmerkt Rob in persoonlijke ontmoetingen maar ook als hij alleen op pad is als routemaker. En als laatste, Rob is opstandig, in positieve zin, als het wandelen in gebieden wordt belemmerd. Of wanneer er belemmeringen voor de wandelaar in het algemeen op zijn pad komen. Hij komt op voor de wandelaar.

Epiloog
Aan het eind van de negentiende eeuw doorkruiste Jacobus Craandijk Nederland te voet en schreef zijn ervaringen op in de reeks Wandelingen door Nederland met pen en potlood. De zestig wandelingen geven een gedetailleerd beeld van Nederland in die periode van 1874 tot 1883. Nu 150 jaar later heeft Rob samen met Rutger Burgers inmiddels 716 Trage Tochten bedacht, waaronder een aantal Stadse Trage Tochten. Ik trek een gewaagde vergelijking en durf te beweren dat deze verzameling wandelingen anno 2026 een gedetailleerd beeld geven van het Nederland van nu. Allemaal prachtige wandelroutes die zijn gemaakt door twee goede routemakers? En om de vraag van Marianne te beantwoorden, hoe je die dan maakt? Ik ben eruit, alleen met de juiste karaktereigenschappen ben je een goede routemaker en maak je een goede wandelroute. En alleen zo bedenk je 'niet de kortsten maar den fraaisten weg'.

Henrie van Zoggel, 20 februari 2026, Uden