Eerste ‘wandelgidsen’ met voetwandelingen Een voorlopig laatste blog over de ’eerste wandelgidsen’. Met ‘voetwandelingen’, een wonderlijk woord dat ik in een van de onderhavige teksten tegenkwam en een heerlijk pleonasme dat niet verloren mag gaan. Deze keer schrijven we over de bekende dominee Heldring in samenwerking met Graadt Jonckers en Haasloop Werner, over mr. Engelen, G.C. Haakman en dominee C.E. van Koetsveld. Je doet onderzoek en je rolt van het een in het ander: het bekende sneeuwbaleffect. Daarom hier nog een korte bespreking van enkele boeken die binnen dit thema passen. Ik realiseer me maar al te goed dat dit geen uitputtend onderzoek is, dus er zullen best nog meer relevante oude, antiquarische ‘wandelgidsen’ opduiken of te vinden zijn. Soms is het moeilijk te bepalen of het wel een 'wandelgids' is. Misschien eerder een reisgids of een hybride wandelreisgids? Genres afbakenen en definiëren is lastig en misschien ook helemaal niet nodig. We doen een poging om duidelijker

'Niet de kortsten maar den fraaisten weg' (Jacobus Dirk Hendricus Beckering, bedenker van de eerste gemarkeerde wandelroute van Nederland – 1871-1947) 29 november 2025 – De Traagste Tocht Amsterdam Science Park-Amsterdam CS Ik sta even stil om een foto te maken van een langsvarend binnenvaartschip op het IJ in Amsterdam. Voor me lopen mijn vriendin Marianne, Rutger en Jacqueline Burgers en Rob en Erna Wolfs. Op de laatste etappe van De Traagste Tocht wandelen we vandaag samen via het Schellingwouderpark, de oude Waterlandse Zeedijk en het Vliegenbos in Nieuwendammerham naar het eindpunt, Centraal Station Amsterdam. Het is de laatste etappe van De Traagste Tocht, een aaneenschakeling van routes over trajecten van Trage Tochten. Als 'kerstcadeautje' bedacht ik deze langeafstandswandeling tussen de woonplaatsen van de routemakers van Trage Tochten, Rob en Rutger, van Dieren naar Amsterdam. Ik versnel mijn pas, nader mijn medelopers en denk aan een vraag die Marianne mij op een eerdere wan

Graag traag. Wandelen is een trage beweging. Traagheid is een noodzakelijke voorwaarde voor een optimale beleving van het landschap. Alleen te voet kun je het landschap intensief beleven, ervaren. Alleen traag kun je genieten van de rust en stilte in het landschap. Traagheid van wandelen staat haaks op de hectiek van het autorijden, zelfs op de snelheid van het fietsen. Wandelen zelf hoeft niet traag te gaan. Het gaat niet om het tempo van het lopen. Je kunt snel wandelen en je kunt gewoon wandelen en je kunt langzaam, traag wandelen. Het gaat erom dat wandelen, lopen, te voet gaan traag is ten opzichte van alle andere vormen van zich voortbewegen. Het voordeel van die traagheid is dat je stap voor stap om je heen kunt kijken en de omgeving goed in je op kunt nemen. Wandelend ervaar je de dingen om je heen, het landschap, de geluiden, de geuren, wat je ziet het meest intensief. Wandelen is een genot voor de zintuigen, voor de beleving, omdat je er de tijd voor hebt, kunt nemen. Langzaa